८ जेठ, मेचीनगर : नेपालमा व्यवसायिकरुपमा खरबुजाको खेती हुन थाले पनि आयात हुने क्रम भने रोकिएको छैन । कुनै बेला विदेशी खरबुजाको भरमा रहेको थियो नेपाल । पछिल्लो समय खरबुजाको व्यवसायिक खेती शुरु भएपनि परनिर्भर नै बन्नु परेको सम्बन्धित अधिकारीहरुको भनाई छ ।
चालु आर्थिक वर्या २०८१÷०८२ को पहिलो दश महिनामा काँकरभिट्टा नाका भएर साढे ४ करोड रुपैयाँबढीको १७ लाख केजीभन्दा बढी खरबुजा आयात भएको सरकारी तथ्याङ्क छ । मेची भन्सार कार्यालय काँकरभिट्टाका सूचना अधिकारी ईश्वरकुमार हुमागाईँका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको साउनदेखि बैशाख महिनासम्म यो नाका भएर ४ करोड ६१ लाख ३४ हजार रुपैयाँ मूल्य बराबरको १७ लाख ६५ हजार ९० केजी खरबुजा आयात भएको छ । सो वापत कार्यालयले ८९ लाख ५३ हजार रुपैयाँ राजस्व संकलन गरेको सूचना अधिकारी हुमागाईँले बताए ।
आर्थिक वर्ष शुरु भएदेखि नै खरबुजाको आयातमा उतारचढाव देखिएको छ । खासगरी चैत, बैशाख र जेठमहिनामा यसको आयात निक्कै बढेको देखिन्छ । चैतको अन्तिम सातादेखि पाक्न थालेको खरबुजा वैशाख र जेठभरिमा बिक्री भइसक्छन् ।
बैशाखा महिनामा काँकरभिट्टा नाका भएर ६५ लाख ८६ हजार रुपैयाँ मूल्य बराबरको २ लाख ५२ हजार ६ सय ५० केजी खरबुजा नेपाल भित्रिँदा भन्सार कार्यालयले १२ लाख ५९ हजार रुपैयाँ राजस्व संकलन गरेको अभिलेख छ । कात्तिकदेखि माघ महिनासम्म खरबुजाको आयात ज्यादै न्यून भएपनि पछिल्ला तीन महिना फागुन, चैत र बैशाख महिनामा आयात ह्वात्तै बढेको कार्यालयको अभिलेखले देखाएको छ ।
साउन महिनामा ६० लाख ५० हजार रुपैयाँ मूल्य बराबरको २ लाख ३० हजार ८ सय ५० केजी खरबुजा नेपालले आयात गरेको थियो । सो वापत कार्यालयले ११ लाख ७७ हजार राजस्व संकलन गरेको छ । भदौमा ४८ लाख ९८ हजार रुपैयाँका १ लाख ८६ हजार १ सय ४० केजी खरबुजा आयात हुँदा ९ लाख ६४ हजार रुपैयाँ राजस्व संकलन भएको बताइएको छ ।
चैत महिनामा १ करोड ३३ लाख ७ हजार रुपैयाँका ५ लाख १० हजार २ सय ३० केजी खरबुजा आयात भएको थियो । सो वापत २५ लाख ५१ हजार रुपैयाँ राजस्व संकलन गरेको अभिलेखमा उल्लेख छ । फागुनमा ४४ लाख ८८ हजार रुपैयाँको १ लाख ७३ हजार ७ सय ८० केजी खरबुजा नेपालले आयात गर्दा ८ लाख ६६ हजार रुपैयाँ राजस्व संकलन भएको थियो । फागुनमा खरबुजा आयातबाट कार्यालयले ४ लाख ३७ हजार रुपैयाँ राजस्व संकलन गरेको छ भने त्यस महिना २२ लाख ३२ हजार रुपैयाँका ८५ हजार ७ सय १० केजी खरबुजा आयात गरिएको थियो ।
खासगरी, झापाका मेची, निन्दा, बिरिङ, रतुवा र मावा खोलाको बगरखेतमा किसानले खरबुजा फलाउने गरेका छन् । तर, पनि फलफूलको रुपमा प्रयोग गर्ने खरबुजाका लागि समेत नेपाल आत्मनिर्भर बन्न नसकेको कृषि विज्ञहरुको भनाई छ । हरेक महिनाजसो खरबुजाको आयात बृद्धिले समेत यसलाई पुष्टि गर्ने कृषि विज्ञ रामदेव मण्डलले बताए ।
पुस महिनामा काँकरभिट्टा नाका भएर १२ लाख ४२ हजार रुपैयाँको ४७ हजार २ सय ६० केजी खरबुजा आयात हुँदा कार्यालयले २ लाख ५४ हजार, मंसिरमा १४ लाख ६६ हजार रुपैयाँको ५५ हजार ७ सय ८० केजी, कात्तिक महिनामा २१ लाख ३७ हजार रुपैयाँको ८१ हजार २ सय ४० केजी र असोजमहिनामा ३७ लाख २९ हजार रुपैयाँको १४ लाख १४ हजार ५० केजी खरबुजा आयात भएको अभिलेख कार्यालयसँग सुरक्षित छ ।
नेपाली कृषकहरुले केहीवर्ष अघिदेखि व्यवसायिकरुपमा यसको खेती गदैं आएका छन् । उनीहरु भने, खरबुजामा नेपाल आत्मनिर्भर भएको दाबी गर्दछन् । कुनै समय नेपाली बजारमा भारतबाटै आएको खरबुजाको व्यापार हुन्थ्यो । अहिले आयातसँगै स्वदेशी उत्पादनले समेत बजारको माग धान्नसकेको बताइएको छ ।
अहिले झापाका थुप्रै किसानहरुले खरबुजाको व्यवसायिक खेती गदै आएका झापा मेचीनगर —१० का लीला खनालले बताए । मेचीनगर–१५ स्थित मेची नदी बगरमा लीला खनाल र हरि नेपालले १३ बिघा क्षेत्रफलमा खरबुजा फलाएर १५ देखि २० लाख रुपैयाँको खरबुजा विक्री गरेको खनालले बताए ।
केहीबर्ष अघिसम्म भद्रपुरको मेची बगरमा नेपाली र भारतीय किसानले यसको खेती गर्थे । मेचीनगर —०६ काँकरभिट्टाका ५१ वर्षीय प्रकाश थापाले गत फागुनदेखि बैशाखमहिनासम्म आईपुग्दा ५ लाख रुपैयाँ मूल्यको खरबुजा विक्री गरेको बताए । प्रचण्ड गर्मीका बखत खरबुजा बिक्रीबाट दैनिक ३० हजार रुपैयाँसम्म कमाउँने उनको भनाई छ । पहिलो पटक खेती गरे पनि आम्दानी चित्त बुझ्दो भएको उनको भनाई छ ।
नेपाली बाबु स्मार्ट कृषि फार्म दर्ता गरेर उनीहरुले सुरु गरेको बगर खेतीमा तीन सय ५० मेट्रिक टनभन्दा बढी खरबुजा फलेको स्मरण सुनाए ।
व्यापारीले फार्ममै आएर खरबुजा किनेर लैजाने गरेका छन् । निजी सवारी लिएर किन्न आउने ग्राहकको बगरमा भीड लाग्ने गरेको छ । यहाँबाट सस्तोमा किनेर लैजाने व्यापारीले बजारमा मूल्य बढाएर बेच्ने गर्छन् । बलौटे माटोमा राम्रो फल्ने भएकाले बगरखेती खरबुजाका लागि निकै उपयोगी देखिएको छ । कृषि ज्ञान केन्द्र झापाका सूचना अधिकारी चेतराज भण्डारीले आर्थिक वर्ष २०८०÷०८१ मा झापाको ३ सय ५० हेक्टर जमीनमा १० हजार ५ सय ३७ मेट्रिक टन खरबुजा उत्पादन भएको बताए । अधिकाँश कृषकले खोलामा खरबुजाको बगरखेती गरेका छन् ।
बिरिङ नदीको बगरमा एकजना कृषकले १२ लाख रुपैयाँ लगानी गरेर खरबुजा खेती गरेको सुनाए । उनी अहिले गाडीमा डुलाएर खरबुजा बेच्ने गरेको बताउँछन । खरबुजा बेच्न आफैले उर्लाबारीसम्म गाडी पठाउने गरेको उनले भने । भारतलगायत अनय देशबाट आयात भएका र नेपाली बगरमा फलेको खरबुजा काठमाडौँका सुपरमार्केट र पाँचतारे होटलमा पुग्ने गरेको नेपाली बाबु स्मार्ट कृषि फार्मका सञ्चालक खनालले बताए । झापाका मेची, निन्दा, बिरिङ, रतुवा र मावा खोलाको बगरखेतमा किसानले खरबुजा फलाउने गरेका छन् ।
