सर्पदंशबाट जोगिन सकिने उपाय र सर्पले टोकेपछि अपनाउनुपर्ने प्राथमिक उपचारबारे स्थानीयलाई सचेत गराउने उद्देश्यले अर्जुनधारा नगरपालिकामा एकदिने जनचेतनामूलक कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ। यो कार्यक्रम अर्जुनधारा नगरपालिका र रोटरी क्लब बिर्तामोडको संयुक्त आयोजनामा, रोटरी क्लब अफ गोदावरी र रोटरी क्लब अफ काठमाडौँ मिडटाउनको प्राविधिक सहयोगमा सञ्चालन गरिएको थियो। यस कार्यक्रममा रोटरी क्लब अफ बिर्तामोड मिडटाउन र रोटरी क्लब अफ काकरभिट्टाले पनि सहकार्य गरेका थिए।
शनिबार अर्जुनधारा नगरपालिकाको सभाहलमा सम्पन्न भएको यस कार्यक्रमको सुरुवात शुभा कुमारी पाठकको स्वागत मन्तव्यबाट भएको थियो। त्यसपछि युवराज रोकाले कार्यक्रमका उद्देश्यहरूबारे प्रकाश पार्नुभयो। यस कार्यक्रममा सर्पदंश विशेषज्ञ डा. कृष्णप्रसाद आचार्यले “सर्पदंशबाट कसरी जोगिने” र “सर्पले टोकेपछि के गर्ने” भन्ने विषयमा विस्तृत जानकारी दिनुभएको थियो। उहाँसँगै डा. इशा खड्का र डा. निर्मल रिजालले पनि सर्पदंशसम्बन्धी रोग, उपचार विधि, सावधानी र प्राथमिक उपचारका विषयमा उपयोगी प्रस्तुति दिएका थिए। कार्यक्रममा सहभागीहरूलाई सैद्धान्तिक ज्ञानका साथै प्रयोगात्मक जानकारी पनि दिइएको थियो। सर्प उद्धारकर्मी श्याम प्रधान र विरेन्द्र तिवारीले सर्पबाट कसरी जोगिने भन्ने विषयमा प्रत्यक्ष प्रयोगात्मक प्रस्तुति दिएका थिए, जसले सहभागीहरूलाई व्यावहारिक ज्ञान प्राप्त गर्न मद्दत गर्यो। करिब २५ वर्षदेखि सर्प उद्धारमा सक्रिय प्रधानको अनुभव सहभागीहरूका लागि निकै जानकारीमूलक भएको बताइएको छ।
नेपालमा प्रत्येक वर्ष झन्डै ४० हजार मानिस सर्पदंशको सिकार हुने र करिब ३,००० जनाको मृत्यु हुने गरेको अनुमान छ। यो समस्या विशेष गरी तराईका ग्रामीण र कृषि समुदायमा बढी देखिन्छ। सर्पदंशपछिको मृत्युको मुख्य कारणमध्ये समयमै अस्पताल पुग्न नसक्नु, परम्परागत र हानिकारक घरेलु उपचारहरू अपनाउनु र स्वास्थ्यकर्मीमा तालिमको कमी हुनु प्रमुख छन्। यस्ता जनचेतनामूलक कार्यक्रमहरूले यी समस्याहरूलाई सम्बोधन गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्। सर्पले टोकेपछि बिरामीलाई नहल्लाइकन नजिकको स्वास्थ्य केन्द्रमा पुर्याउनु नै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण प्राथमिक उपचार हो, किनकि गलत तरिकाले घाउमा बाँध्दा वा काट्दा अवस्था झन् बिग्रन सक्छ।
कार्यक्रममा अर्जुनधारा नगर प्रमुख बलदेवसिंह गोम्देनसहित जनप्रतिनिधि, कर्मचारी, स्वास्थ्यकर्मी, शिक्षक, विद्यार्थी, नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, विभिन्न सङ्घसंस्थाका प्रतिनिधि र सर्वसाधारणको उल्लेख्य उपस्थिति रहेको थियो। यस किसिमका जनचेतनामूलक कार्यक्रमलाई महत्त्वपूर्ण मानिएको छ किनभने नेपालमा सर्पदंश एक प्रमुख जनस्वास्थ्य समस्या बनेको छ। कार्यक्रमको अन्त्यमा सुजन प्रधानले धन्यवाद ज्ञापन गर्नुभएको थियो भने पूर्व अध्यक्ष नविन गट्टानीले समापन मन्तव्य दिनुभएको थियो। यो कार्यक्रम विभिन्न सरकारी निकाय, सामाजिक संस्था र विशेषज्ञहरूको सहकार्यमा सम्पन्न भएको एक सफल र प्रभावकारी सेवा परियोजना साबित भएको छ, जसले समुदायमा स्वास्थ्य र सुरक्षासम्बन्धी ज्ञान विस्तार गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।
