📌 मुख्य बुँदाहरू:
- गत वर्ष प्रतिकिलो १३ सयदेखि १४ सय रुपैयाँमा बिक्री भएको खसीको मासु यस वर्ष बढेर १७ सयदेखि १८ सय ५० रुपैयाँसम्म पुगेको छ।
- काभ्रेबाट खसी बिक्री गर्न आएका किसानले जिउँदो खसी प्रतिकिलो ७ सयदेखि ९ सय रुपैयाँमा बेच्नुपरेको तर सोचेजस्तो मूल्य नपाएको गुनासो गरेका छन्।
- बाढीपहिरोका कारण चीनबाट आयात हुने कन्टेनर बाटोमै रोकिएको र ढुवानी लागत बढेकाले बजारको समग्र कारोबारमा ५० देखि ६० प्रतिशतले कमी आएको व्यवसायीले बताएका छन्।
- दसैँका दुई हप्ताको अवधिमा मात्रै काठमाडौं उपत्यकामा ३ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको जिउँदो खसी–बोका कारोबार हुने अनुमान गरिएको छ।
यस वर्षको दसैँमा काठमाडौं उपत्यकासहितका प्रमुख बजारमा खसीको मासुको मूल्य अघिल्लो वर्षको तुलनामा अत्यधिक बढेको छ। गत वर्षको दसैँमा प्रतिकिलो १३ सयदेखि १४ सय रुपैयाँमा बिक्री भएको खसीको मासु यसपटक बढेर १७ सयदेखि १८ सय ५० रुपैयाँसम्म पुगेको छ भने उपभोक्ताले खुद्रा पसलमा प्रतिकिलो २ हजार रुपैयाँसम्म तिरेर किन्न बाध्य भएका छन्।
नेपालीहरूको महान् चाड दसैँका अवसरमा बजारमा खसीको मूल्य आकाशिए पनि उत्पादनमा प्रत्यक्ष खटिने किसानहरूले भने लागतअनुसारको उचित मूल्य पाउन नसकेको गुनासो गरेका छन्। आपूर्तिमा आएको कमी, ढुवानी तथा दानाको लागतमा भएको वृद्धि र हालैका बाढीपहिरोका कारण ग्रामीण क्षेत्रबाट खसीबोका बजारसम्म ल्याउन अत्यधिक कठिनाइ भएको व्यापारीहरूको भनाइ छ।
दसैँको व्यापारमा ५० प्रतिशतभन्दा बढीले गिरावट
चाडपर्वका बेला सडकपेटीदेखि ठूला व्यापारिक मलसम्म किनमेल गर्नेहरूको भिडभाड बढे पनि समग्र बजारको कारोबारमा भने गत वर्षहरूको तुलनामा भारी गिरावट आएको छ। रसुवाको भोटेकोशी क्षेत्रमा गएको बाढी तथा विभिन्न स्थानका बाटो अवरुद्ध हुँदा चीनबाट दसैँलक्षित गरी ल्याइएका तीनदेखि चार सय कन्टेनर सामान बाटोमै रोकिएको वा नष्ट भएको छ। बजारमा माग उच्च रहे पनि ग्राहकको न्यून क्रयशक्ति र बाढीपहिरोका कारण आपूर्ति प्रणाली प्रभावित हुँदा कपडा, इलेक्ट्रोनिक्स तथा अन्य उपभोग्य वस्तुको व्यापार ५० देखि ६० प्रतिशतले घटेको व्यवसायीहरूले बताएका छन्।
खसीको मूल्यमा असमानता र किसानको गुनासो
काभ्रेबाट दसैँका लागि २५० वटा खसीबोका बिक्री गर्न काठमाडौं ल्याएका किसान बैनसिंह मोक्तानले अधिकांश खसी बिक्री भइसके पनि अपेक्षा अनुसारको मूल्य पाउन नसकिएको बताएका छन्। उनले खसीको तौल हेરી जिउँदो खसी प्रतिकिलो ७ सयदेखि ९ सय रुपैयाँमा बिक्री गरिरहेको जानकारी दिए। अर्कोतर्फ, उपभोक्ताहरूले भने तयारी मासु प्रति किलो १८ सयदेखि २ हजार रुपैयाँसम्म तिर्नुपरेको गुनासो गरेका छन्। व्यापारिक अनुमान अनुसार दसैँका यी दुई सातामा मात्रै काठमाडौं उपत्यकामा ३ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी रकमको जिउँदो खसी–बोकाको कारोबार हुने देखिएको छ।
डिजिटल प्रविधिप्रतिको बढ्दो आकर्षण
परम्परागत शैलीमा मात्र सीमित रहँदै आएको दसैँको बजार पछिल्लो समय डिजिटल माध्यमूतर्फ पनि आकर्षित हुन थालेको छ। सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्महरू जस्तै टिकटक र फेसबुकमार्फत सामानको प्रचारप्रसार गर्ने, मूल्य तथा डिजाइनबारे जानकारी लिने र अनलाइनबाटै अर्डर गर्ने उपभोक्ताहरूको सङ्ख्या बढ्दो छ। पसलमा भौतिक रूपमा पुग्नुअघि डिजिटल माध्यमबाट गुणस्तर र मूल्य दाँजेर खरिद गर्ने प्रवृत्तिले परम्परागत व्यापार शैलीमा समेत परिवर्तन ल्याएको छ।
