📌 मुख्य बुँदाहरू:
- गत वर्षको दसैँमा प्रतिकिलो १३ सयदेखि १४ सय रुपैयाँ रहेको खसीको मासु यस वर्ष बढेर १७ सयदेखि १८ सय ५० रुपैयाँसम्म पुगेको छ।
- बजारमा मासुको मूल्य अत्यधिक बढे पनि काभ्रेबाट खसी ल्याएका किसान बैनसिंह मोक्तानलगायतले जिउँदो खसीको प्रतिकिलो ७०० देखि ९०० रुपैयाँ मात्र पाएको गुनासो गरेका छन्।
- भोटेकोशीको बाढी र प्राकृतिक विपद्का कारण चीनबाट आयात गरिएका कन्टेनरहरू बाटा Jमै रोकिएपछि यस वर्ष दसैँको समग्र व्यापारमा ५० देखि ६० प्रतिशतले कमी आएको व्यापारीहरूले बताएका छन्।
- दसैँका दुई हप्तामा मात्रै काठमाडौँ उपत्यकामा तीन अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको जिउँदो खसी-बोका बिक्री हुने अनुमान गरिएको छ।
महान् चाड दसैँ सुरु भएलगत्तै नेपाली बजारमा चहलपहल बढे पनि उपभोक्ताले चरम महँगीको सामना गर्नुपरेको छ। यस वर्षको दसैँमा राजधानी काठमाडौँ उपत्यकामा खसीको मासुको मूल्य विगतका वर्षहरूको तुलनामा निकै बढेको छ। गत वर्षको दसैँमा प्रतिकिलो १३ सयदेखि १४ सय रुपैयाँमा बिक्री भएको खसीको मासु हाल बढेर १७ सयदेखि १८ सय ५० रुपैयाँसम्म पुगेको छ। दसैँ जस्तो सर्वाधिक मासु खपत हुने चाडको मुखमा बजार मूल्य अत्यधिक बढे पनि उत्पादनमा खटिने किसानहरूले भने लागत अनुसारको उचित मूल्य पाउन नसकेको गुनासो गरेका छन्।
बजारमा खसीको मूल्य आकासिए पनि ग्रामीण क्षेत्रबाट खसीबोका बिक्री गर्न ल्याएका किसानहरूले भने सोचेअनुसारको मुनाफा पाउन सकेका छैनन्। काभ्रेबाट आफ्ना खसीबोका बिक्रीका लागि काठमाडौँ ल्याएका किसान बैनसिंह मोक्तानले आफूहरूले तौलको आधारमा जिउँदो खसी प्रतिकिलो ७०० देखि ९०० रुपैयाँमा मात्र बेच्नुपरेको बताएका छन्। कुल २५० वटा खसी ल्याएका मोक्तानले अधिकांश बिक्री भइसकेको र अब केही मात्र बाँकी रहेको जानकारी दिँदै बजारमा उपभोक्ताले भने दोब्बर जस्तो मूल्य तिर्नुपरेको अवस्था रहेको उल्लेख गरे। व्यापारीहरूले भने ग्रामीण क्षेत्रबाट खसीबोका ल्याउन कठिन हुनु, ढुवानी खर्च तथा दानाको मूल्य बढ्नु र बाढीपहिरोका कारण आपूर्ति प्रणाली प्रभावित हुनुलाई मूल्यवृद्धिको मुख्य कारण मानेका छन्। चाडपर्वका यी दुई सातामा मात्रै काठमाडौँ उपत्यकामा ३ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको जिउँदो खसी-बोका कारोबार हुने अनुमान गरिएको छ।
बाढी र विपद्ले प्रभावित बन्यो दसैँ व्यापार
खसीको मासुको मूल्य बढेसँगै समग्र दसैँ बजारको कारोबारमा भने यस वर्ष भारी गिरावट आएको छ। विगतका वर्षहरूमा नयाँ सडक, असन, इन्द्रचोकदेखि ठूला व्यापारिक मलहरूसम्म दसैँका बेला पाइने भिडभाड यस पटक देखिए पनि कारोबारमा ५० देखि ६० प्रतिशतले कमी आएको व्यवसायीहरूले बताएका छन्। गएको भदौ महिनामा रसुवाको भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको अकल्पनीय हिमबाढी र बाढीपहिरोका कारण उत्तरी नाका पूर्ण रूपमा प्रभावित भयो। चीनबाट दसैँ तथा तिहारलक्षित गरी ल्याइएका तीनदेखि चार सय कन्टेनर सामान बाढीले बगाएपछि बजारमा नयाँ सामानको अभाव भएको छ। न्युरोडका कपडा व्यापारी सावर अग्रवालका अनुसार बजारमा माग कम हुनु, अधिकांश वस्तुको मूल्य बढ्नु र ग्राहकको क्रयशक्ति न्यून रहनुले व्यापार उत्साहजनक हुन सकेको छैन।
डिजिटल प्रविधिको प्रयोग र बढ्दो सचेतना
परम्परागत शैलीमा मात्र सीमित रहँदै आएको दसैँको किनमेल हाल डिजिटल प्लेटफर्महरूतर्फ पनि आकर्षित हुन थालेको छ। टिकटक र फेसबुक जस्ता सामाजिक सञ्जालको बढ्दो प्रयोगसँगै अनलाइनमार्फत सामानको मूल्य, गुणस्तर र डिजाइन अवलोकन गरेर अर्डर गर्ने उपभोक्ताहरूको सङ्ख्यामा वृद्धि भएको छ। यद्यपि, बजारमा केही व्यवसायीहरूले चाडपर्वको मौका छोपेर कमसल वा म्याद नाघेका सामान बिक्री गर्न सक्ने सम्भावनासमेत रहेकाले उपभोक्ताहरूलाई सचेत रहन आग्रह गरिएको छ।
