📌 मुख्य बुँदाहरू:
- भारतीय रिजर्भ बैंक (आरबिआई) को हस्तक्षेपपछि भारू ९५ भन्दा तल फर्किएको छ।
- नेपाली मुद्रा भारतीय रुपैयाँसँग पेग गरिएको हुनाले नेपालको विनिमय दरमा पनि यसको प्रभाव परेको छ।
- आरबिआईले विदेशमा रहेका भारतीयलाई डलर ल्याउन प्रोत्साहित गर्नुका साथै बजारबाट अर्बौं डलर बेचेर भारू उकासेको छ।
अमेरिकी डलरको तुलनामा भारतीय रूपैयाँमा आएको तीव्र गिरावटलाई नियन्त्रण गर्न केन्द्रीय बैंक भारतीय रिजर्भ बैंक (आरबिआई) ले विभिन्न कदम चाल6को छ। आरबिआईको यो हस्तक्षेपसँगै भारतीय मुद्रासँग स्थिर विनिमय दरमा आबद्ध नेपाली रूपैयाँमा पनि यसको प्रभाव देखिएको छ।
एक अमेरिकी डलर बराबर ९७ भारू नजिक पुगेपछि आरबिआईले बजारमा कडा हस्तक्षेप गर्दै विनिमय दर उकासेको हो। बेलायती पत्रिका 'द इकोनोमिस्ट' का अनुसार आरबिआईको यस कदमपछि भारू ९५ भन्दा तल झर्न सफल भएको छ। नेपाल र भारतबीच हाल १०० भारू बराबर १६० नेपाली रूपैयाँको स्थिर विनिमय दर कायम रहेको छ।
आरबिआईका रणनीति र प्रभाव
भारतीय मुद्रालाई उकास्न आरबिआईले विदेशमा रहेका भारतीय नागरिकलाई बढी ब्याज र विनिमय दरको जोखिमबाट सुरक्षाको प्रत्याभूति दिँदै देशमा डलर भित्र्याउन प्रोत्साहित गरेको छ। यसका साथै, खुला बजारबाट अर्बौं डलर बिक्री गरेर भारतीय रूपैयाँ खरिद गरिएको छ भने मुद्रा अवमूल्यनमा सट्टेबाजी गर्ने लगानीकर्ताहरूमाथि पनि कडा नियन्त्रण लगाइएको छ।
त्यस्तै, आफ्ना व्यावसायिक प्रयोजनका लागि विदेशी मुद्राको जोखिमबाट जोगिन खोज्ने कम्पनीहरूलाई समेत महँगो पर्ने गरी नयाँ नियमहरू लागू गरिएको छ। यी विभिन्न उपायहरूका कारण भारतीय रूपैयाँ केही हदसम्म सम्हालिए पनि अर्थविद्हरूले यसलाई दीर्घकालीन समाधानभन्दा पनि हालको ठूलो समस्यालाई केही समयका लागि मात्रै थाम्ने प्रयासका रूपमा हेरेका छन्।
