काठमाडौँ, भदौ ३०: ‘जेन-जी’ आन्दोलनको क्रममा बानेश्वरस्थित संसद् भवनमा भएको प्रदर्शनको दृश्य कैद गरी युट्युबमा अपलोड भएको चर्चित भिडिओ हटाइएपछि अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र डिजिटल अधिकारको विषयमा नयाँ बहस सुरु भएको छ। ब्रिटिश ट्राभल भ्लगर ह्यारी ज्याक्सनले आफ्नो भिडिओलाई ‘इतिहास लुकाउने प्रयास’ भन्दै यस कार्यको कडा निन्दा गरेका छन्।
ह्यारीको भिडिओ ‘द साइट अफ नेपाल द मिडिया वन्ट शो यु’ पाँच दिनमै दुई करोडभन्दा बढी पटक हेरिएको थियो। धेरै दर्शकले यसलाई मुख्यधाराका मिडियाले देखाएको भन्दा बढी यथार्थपरक र आन्दोलनको महत्त्वपूर्ण दस्तावेजको रूपमा मानेका थिए। भिडिओ हटाइएकोमा धेरैले सामाजिक सञ्जालमा चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
युट्युबले अन्य प्रयोगकर्ताले गरेको ‘कपीराइट’ दाबीलाई आधार मानेर भिडिओ हटाएको भए पनि त्यसको आधिकारिक दाबीकर्ताको पहिचान भने खुल्न सकेको छैन। जानकार स्रोतहरूका अनुसार यसरी एकाएक लाखौँ भ्युज पाएको भिडिओ हटाउनुमा कुनै ‘शक्तिशाली निकाय’ वा राज्य-प्रायोजित सञ्चारमाध्यमको संलग्नता हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। यसले आन्दोलनको ऐतिहासिक प्रमाणलाई मेटाउने सुनियोजित प्रयास भएको भन्दै शंका उब्जाएको छ।
आफ्नो भिडिओ हटाइएको जानकारी दिँदै ह्यारीले यो ‘पूर्णतः गलत आरोप’ भएको बताएका छन्। उनले भिडिओलाई आफ्नो फेसबुक पेजमा राखेका छन् र यसलाई ‘अदालत र अन्य कानूनी निकायमा’ फिर्ता ल्याउन प्रयास गरिरहेको बताएका छन्।
यसैबीच, ‘जेन-जी’ समूहका युवाहरूले यो कदमलाई आफ्नो अधिकारमाथिको प्रहारका रूपमा लिएका छन्। उनीहरूले ह्यारीको भिडिओलाई विभिन्न नाम र प्लेटफर्महरूमा पुनः अपलोड गर्न सुरु गरेका छन्। यसलाई ‘डिजिटल प्रतिरोध’ को एक नयाँ रूपका रूपमा हेरिएको छ, जसले इतिहासलाई मेट्नबाट जोगाउने प्रयास गरेको छ।
