काठमाडौँ । नेपालको संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले देशका विभिन्न जातजाति र समुदायमा प्रचलित पाँच वटा महत्त्वपूर्ण परम्परा एवं सांस्कृतिक अभ्यासलाई राष्ट्रिय अभौतिक सांस्कृतिक सम्पदाको सूचीमा दर्ता (सूचीकरण) गरेको छ। मन्त्रालयले विभिन्न समुदायको मौलिक पहिचान जोगाउन र अभिलेखीकरणमार्फत् ती सम्पदाको संरक्षण सम्बन्धित समुदायबाटै गराउने उद्देश्यले यो कदम चालेको हो।
मन्त्रालयका प्रवक्ता जयनारायण आचार्यका अनुसार चालू आर्थिक वर्षमा मन्त्रीस्तरीय निर्णयबाट राष्ट्रिय सूचीकरणमा परेका पाँच अभौतिक सांस्कृतिक सम्पदाहरू यस प्रकार छन्:
१. माझी समुदायले परम्परागत रूपमा अभ्यास गर्ने ऐतिहासिक लदी पूजा
२. मगर समुदायको मौलिक पहिचान बोकेको भूमे पर्व
३. मध्यपुर थिमी नगरपालिका वडा नं. ८ बोडेका श्रेष्ठ, ज्यापु, नकर्मी लगायत नेवाः समुदायले मनाउने विश्वप्रसिद्ध जिब्रो छेड्ने जात्रा
४. सोही बोडे क्षेत्रकै नेवाः समुदायले प्रदर्शन र उत्सव मनाउने श्री नीलबाराही गण नाच
५. रोल्पाको माडी गाउँपालिका वडा नं. ६ का मगर समुदायले विशेष अवसरमा प्रस्तुत गर्ने नचारु स्याइँ नाच
दिग्दर्शन २०८२ बमोजिम सूचीकरण, असार १ मा सम्मान
मन्त्रालयका अनुसार यी सांस्कृतिक धरोहरहरूलाई “अभौतिक सांस्कृतिक सम्पदा (सूचीकरण तथा व्यवस्थापन) सम्बन्धी आन्तरिक दिग्दर्शन, २०८२” मा रहेको विशेष प्रावधान र मापदण्डका आधारमा राष्ट्रिय सूचीमा समेटिएको हो।
यी अमूल्य अभौतिक सांस्कृतिक सम्पदाहरूलाई राष्ट्रिय सूचीकरणको तहसम्म पुर्याउन र यसको जगेर्ना गर्न महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउने अभियन्ता, व्यक्ति वा सम्बन्धित संस्थाहरूलाई मन्त्रालयले आगामी असार १ गते आयोजना हुने ‘अभौतिक सांस्कृतिक सम्पदा दिवस’ का अवसरमा विशेष सम्मान गर्ने कार्यक्रम तय गरेको छ। मन्त्रालयका पुरातत्व अधिकृत भीष्म बास्कोटाले यस्ता सूचीकरणले नेपालको बहुसांस्कृतिक पहिचानलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा समेत स्थापित गर्न मद्दत पुग्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो।
