सरकारले तोक्यो समर्थन मूल्य, तर सस्तोमा धान बेच्न बाध्य दाङका किसान

चाडपर्वको मुखमा दाङका किसानहरू सरकारले निर्धारण गरेको समर्थन मूल्यभन्दा निकै कम मूल्यमा आफ्नो उत्पादन बिक्री गर्न बाध्य भएका छन्। घरमा धान भण्डारण गर्ने सुरक्षित ठाउँ नहुनु र तिहार खर्चको जोहो गर्नुपर्ने दबाबका कारण उनीहरू स्थानीय व्यापारीलाई तोकिएको भन्दा ५०० देखि ६०० रुपैयाँसम्म सस्तोमा धान बेच्न विवश बनेका हुन्।

खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेडले चालु वर्षका लागि मोटा धानको प्रतिक्विन्टल ३,६६० रुपैयाँ र मध्यम धानको प्रतिक्विन्टल ३,८६० रुपैयाँ समर्थन मूल्य तोकेको छ। तर, ग्रामीण भेगका अधिकांश किसानले सो मूल्य पाउन नसकेको गुनासो गरेका छन्। दङ्गीशरण गाउँपालिका–३ रावत गाउँकी किसान माइली चौधरीले भनिन्, ‘यस वर्ष धान प्रशस्त फलेको छ तर खाद्यले उत्पादित धान खरिद गर्दैन, घरमा भण्डारण गर्ने ठाउँ पनि छैन। तिहारको खर्च जुटाउन गाह्रो भएपछि गाउँका व्यापारीलाई प्रतिक्विन्टल तीन हजार रुपैयाँका दरले बिक्री गरिरहेका छौँ।’ उनले सरकारले महँगो मूल्य तोके पनि स्थानीय स्तरमा कहिल्यै सो मूल्यमा धान बिकाउन नपाएको बताइन्।

स्थानीय सरकारको उदासीनता र मौसमको मार

स्थानीय निकाय तथा सरोकारवाला निकायले चासो नदिँदा बिचौलिया र व्यापारीहरूले आफूखुसी मूल्य तोकेर किसानको मेहनतमाथि खेलबाड गरिरहेको किसानहरूको आरोप छ। सोही ठाउँका नवीन अधिकारीले अर्नब चक्रवातको प्रभावका कारण खेतको धान जोगाउन रातभर थ्रेसर प्रयोग गरेर धान तयार गर्नुपरेको बताए। उनले भने, ‘खेतबाटै प्रतिक्विन्टल ३,१०० रुपैयाँका दरले स्थानीय व्यापारीलाई धान बेच्न बाध्य भयौँ। वर्षभरिको मिहिनेत र घाटा खाएर पनि चाडपर्व टार्न सस्तोमै धान बेच्नुपरेको छ।’

विशेषगरी मध्यम र निम्नस्तरका किसानहरू भर्खरै भित्र्याएको धान कौडीको भाउमा बेच्न बाध्य हुँदा कृषि कर्मप्रति नै निराशा बढ्न थालेको छ। सरकारी अनुदान र समर्थन मूल्य कागजी बाचा मात्रै सीमित भएको भन्दै किसानहरूले वास्तविक उत्पादनकर्ताले उचित मूल्य पाउने वातावरण बनाउन जोडदार माग गरेका छन्।