देशभर प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनका लागि उत्साहजनक रूपमा मतदान भइरहँदा मुलुकको सर्वोच्च पदमा आसिन राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिले भने यस प्रक्रियामा सहभागी नहुने निर्णय गरेका छन्। संविधानको संरक्षक र राष्ट्रको अभिभावकका रूपमा आफ्नो तटस्थता कायम राख्न राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल र उपराष्ट्रपति रामसहायप्रसाद यादवले मतदान नगरेका हुन्।
राष्ट्रपतिको निर्णय: राष्ट्रपतिका प्रेस सल्लाहकार किरण पोखरेलका अनुसार राष्ट्रपति पौडेलले संविधानको संरक्षकको हैसियतले कुनै पनि राजनीतिक प्रतिस्पर्धामा आफ्नो तटस्थता देखियोस् भन्ने उद्देश्यले मतदान नगर्ने निर्णय गर्नुभएको हो। उहाँ यसअघिका निर्वाचनहरूमा आफ्नो गृहजिल्ला तनहुँको व्यास नगरपालिकास्थित सत्यवती माध्यमिक विद्यालय मतदान केन्द्रबाट मतदान गर्दै आउनुभएको थियो।
उपराष्ट्रपतिको निर्णय: यसैगरी, उपराष्ट्रपति रामसहायप्रसाद यादवले पनि संवैधानिक मर्यादा र तटस्थतालाई नै आधार मानेर मतदान प्रक्रियामा सहभागी नहुने निर्णय गर्नुभएको उहाँका प्रेस सल्लाहकार दिनेश यादवले जानकारी दिनुभयो। उपराष्ट्रपति यादव यसअघि बाराको बसबरीयास्थित मतदान केन्द्रबाट मतदान गर्ने गर्नुहुन्थ्यो।
नेपालमा संवैधानिक पदमा रहेका व्यक्तिहरूले राजनीतिक दलहरूसँगको निकटता नझल्कियोस् भन्नका लागि स्वेच्छिक रूपमा मतदान नगर्ने अभ्यास र परम्परालाई यसपटक पनि निरन्तरता दिइएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय संवैधानिक अभ्यास (International Constitutional Practice) मा राष्ट्रप्रमुखको भूमिकालाई अक्सर ‘राजनीति भन्दा माथि’ (Above Politics) राखिन्छ। बेलायत, भारत लगायतका संसदीय लोकतन्त्र भएका मुलुकहरूमा पनि संवैधानिक प्रमुखहरूले निर्वाचनमा तटस्थता देखाउन मतदान नगर्ने वा गोप्य राख्ने चलन छ। नेपालका राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिले यसलाई पालना गर्नुले ‘आलंकारिक राष्ट्रप्रमुख’ को गरिमा र निष्पक्षतालाई विश्वव्यापी लोकतान्त्रिक मापदण्ड अनुरूप स्थापित गर्न मद्दत पुग्दछ।
