चीनले तिब्बतको यार्लुङ साङपो (जसलाई भारतमा ब्रह्मपुत्र भनिन्छ) नदीमा विशाल बाँध निर्माण सुरु गरेको छ। चीनका प्रधानमन्त्री ली कियाङको उपस्थितिमा चीनले तिब्बत र भारत भएर बग्ने उक्त नदीमा शनिबारदेखि विशाल बाँध निर्माणको शिलान्यास गरेको हो। यो बाँध चीनको याङत्से नदीमा रहेको थ्री गर्जेज बाँधभन्दा ठूलो हुनेछ। बाँध निर्माण भएपछि रोकिने पानीका कारण भारत र बङ्गलादेशका लाखौँ मानिस प्रत्यक्ष प्रभावित हुनेछन् भन्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।
परियोजनाको उद्देश्य र लगानी:
यो परियोजनालाई बेइजिङले गत डिसेम्बरमा चीनको कार्बन तटस्थता लक्ष्य र तिब्बत क्षेत्रमा आर्थिक लक्ष्यसँग जोड्न अनुमोदन गरेको थियो। दक्षिणपूर्वी तिब्बतको निङ्चीमा शिलान्यास समारोहपछि अधिकारीहरूले उक्त परियोजनाअन्तर्गत उत्पादन हुने विद्युत्बाट तिब्बतमा विद्युत्को मागलाई पूरा गर्ने दाबी गरेका छन्। उत्पादित बिजुली मुख्यतया खपतका लागि अन्य क्षेत्रमा प्रवाह गरिनेछ भने तिब्बतको स्थानीय विद्युत् आवश्यकतालाई पनि पूरा गरिनेछ।
यस परियोजनामा पाँचवटा जलविद्युत् केन्द्रहरू निर्माण हुनेछन्, जसको लगानी लगभग १६७.१ अर्ब अमेरिकी डलर हुने अनुमान गरिएको छ।
भारतको चासो र वातावरणीय चेतावनी:
गत जनवरीमा भारतले तिब्बतमा यस परियोजनाका बारेमा चीनसँग चासो व्यक्त गरेको र ‘भारतीय हितको रक्षाका लागि आवश्यक कदम चाल्ने’ बताएको थियो। भारतको विदेश मन्त्रालयले भनेको छ, ‘चीनलाई यो सुनिश्चित गर्न आग्रह गरिएको छ कि ब्रह्मपुत्रको तल्लो तटीय राज्यहरूको हितमाथिको गतिविधिले क्षति नपुर्याओस्।’
गत डिसेम्बरमा बेइजिङको विदेश मन्त्रालयले यो परियोजनाले तल्लो तटीय क्षेत्रमा कुनै नकारात्मक प्रभाव नपार्ने बताएको थियो। साथै, चीनले नदीको तल्लो भेगका देशहरूसँग पनि सम्पर्क कायम राख्ने बताएको थियो। यद्यपि, पर्यावरणविद्हरूले पर्यावरणीय दृष्टिले संवेदनशील तिब्बती पठारमा यस्ता ठूला परियोजनाहरूको अपरिवर्तनीय प्रभावबारे पनि चेतावनी दिएका छन्।
