एआईको जालमा पर्दा अस्ट्रेलियाली वृद्धले गुमाए १ लाख ८० हजार डलर

प्रविधिको विकाससँगै अनलाइन ठगीका स्वरूप कति खतरनाक बन्दै गएका छन् भन्ने एउटा ताजा उदाहरण अस्ट्रेलियामा देखिएको छ। अस्ट्रेलियाका ७३ वर्षीय अवकाशप्राप्त मनोवैज्ञानिक माइकलले भिडियो कलमा देखिएकी ‘प्रेमिका’ वास्तविक नभई डीपफेक भएको पत्तो नपाउँदा ठूलो धनराशी गुमाउन पुगेका छन्।

माइकलले दक्षिण अफ्रिकाकी ‘मेलानी’ नाम गरेकी नर्ससँग आफ्नो मन मिलेको ठानेका थिए। १२ महिना लामो भर्चुअल प्रेमसम्बन्धका क्रममा उनीहरू नियमित रूपमा भिडियो कल गर्ने गर्दथे। तर, गहिरो प्रेम गरेका ती महिला वास्तविकतामा भने अर्कै रूपमा सक्रिय आपराधिक जालोको हिस्सा थिइन्।

अनुसन्धान गर्दा पनि छल्न सफल प्रविधि

माइकल आफैँमा एक बौद्धिक व्यक्ति हुन्। उनले ठगीमा पर्नुअघि ती महिलाको राहदानी, दक्षिण अफ्रिकी परिचयपत्र र नर्सिङ दर्ता प्रमाणपत्रसमेत मागेर आवश्यक अनुसन्धान गरेका थिए। सुरुवाती चरणमै ती महिलाले साथीहरूसँगका धेरै व्यक्तिगत तस्बिरहरू पठाएकी थिइन्। करिब ५० वर्षकी महिला २० वर्ष जेठो व्यक्तिप्रति आकर्षित भएको देख्दा आफू खुसी भएको माइकलले बताएका छन्।

तर यो एउटा सुनियोजित र उच्च प्रविधिको ठगी योजना थियो। ठगहरूले अमेरिकाकी एक महिला डाक्टरको तस्बिर र भिडियो सामाजिक सञ्जालबाट चोरेर फोटोसप गरेका थिए। त्यसपछि भ्वाइस-क्लोनिङ, एआई र फेस-स्वापिङ एपको प्रयोग गरेर भिडियो कलमा प्रयोग गर्न मिल्ने ‘डिजिटल मास्क’ तयार पारिएको अनुसन्धानबाट खुलेको छ।

साइबर सुरक्षा विशेषज्ञको चेतावनी

क्विन्सल्यान्ड युनिभर्सिटीकी साइबर सुरक्षा तथा डिजिटल फोरेन्सिक विशेषज्ञ डा. प्रियंका सिंहले यो प्रविधि निकै खतरनाक बन्दै गएको बताएकी छिन्। उनका अनुसार अहिले ठगहरूले नक्कली प्रोफाइलको साटो नक्कली मानिस नै खडा गर्न थालेका छन् र उनीहरू लाइभ भिडियो कल गर्नसमेत पछि हट्दैनन्। त्यसैले भिडियो वा फोनमा देखिएको अनुहार र आवाजकै भरमा मात्र कसैलाई पनि अन्धविश्वास गर्न नहुने विशेषज्ञहरूको सुझाव छ।