📌 मुख्य बुँदाहरू:
- नेपाल भित्रिने कुल वार्षिक रेमिटेन्सको झन्डै एक चौथाइ हिस्सा दशैँ र तिहारजस्ता ठूला चाडपर्वको समयमा भित्रिने गरेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।
- अघिल्लो वर्ष नेपालमा कुल २३ खर्ब ६३ अर्ब रुपियाँ रेमिटेन्स भित्रिएको थियो, जुन देशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको ३५.८ प्रतिशत हो।
- चाडपर्वका बेला रेमिटेन्सले आर्थिक गतिविधि चलायमान बनाउन योगदान पुर्याए पनि पुँजी निर्माण र औद्योगिकीकरणमा भने खासै योगदान दिन नसकेको विज्ञहरूको धारणा छ।
नेपाल भित्रिने वार्षिक रेमिटेन्सको एक चौथाइभन्दा बढी रकम दशैँ र तिहारको अवधिमा मात्रै भित्रिने गरेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। विदेशमा विभिन्न रोजगारीका सिलसिलामा कार्यरत नेपाली श्रमिकहरूले चाडपर्व मनाउनका लागि घरपरिवारमा रकम पठाउने गरेकाले यस अवधिमा विप्रेषणको मात्रा ह्वात्तै बढ्ने गरेको छ।
नेपाल राष्ट्र ब्याङ्कका अनुसार यी ठूला चाडपर्वको समयमा बजारमा हुने आर्थिक गतिविधि र कारोबार चलायमान बनाउन रेमिटेन्सको मुख्य भूमिका रहने गरेको छ। घरपरिवारप्रतिको उत्तरदायित्व र चाडपर्वको आवश्यकताले गर्दा यो समयमा रेमिटेन्स आप्रवाहको ग्राफ माथि जाने गरेको छ।
आर्थिक परिदृश्य र पुँजी निर्माणमा चुनौती
अघिल्लो आर्थिक वर्षमा नेपालमा कुल २३ खर्ब ६३ अर्ब रुपियाँ बराबरको रेमिटेन्स भित्रिएको तथ्यांक छ। यो रकम देशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको ३५.८ प्रतिशत हुन आउँछ। रेमिटेन्सले मुलुकको बाह्य क्षेत्रलाई टेवा पुर्याएको र गरिबी न्यूनीकरणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको भए पनि दिगो विकासका सवालमा केही चिन्ताहरू कायम छन्।
कतिपय अर्थविद् तथा विज्ञहरूले रेमिटेन्सको ठूलो हिस्सा दैनिक उपभोग्य वस्तुमा खर्च हुने गरेको औंल्याएका छन्। उनीहरूका अनुसार यसले गरिबी न्यूनीकरणमा प्रत्यक्ष योगदान दिए पनि दीर्घकालीन पुँजी निर्माण र देशको औद्योगिकीकरणको क्षेत्रमा भने अपेक्षित योगदान दिन सकेको छैन।
